Table of Contents
Tiếng Gọi Của Rừng Thẳm - Lan Khai
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10

Tiếng Gọi Của Rừng Thẳm

Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/
Tham gia cộng đồng chia sẽ sách :
Fanpage : https://www.facebook.com/downloadsachfree
Cộng đồng Google : http://bit.ly/downloadsach

Lan Khai

Con cá chép vẫy vùng làn nước biếc
Chim phượng hoàng bay liệng thẳm trời cao
Chim trời cá nước tiêu dao
Rừng cây thanh vắng ra vào mặt ta
(câu hát Mèo)

Chương 1
TRONG lòng cái thùng rộng khuất nẻo giữa rừng, có một động Mằn lèo tèo năm mươi nóc
nhà dựng tản mát trên mấy ngọn đồi xanh.
Nhà nào cũng một kiểu mẫu như nhau: - cái kiểu mẫu tổ truyền bất dịch - trên người ở, dưới
chuồng trâu. Giữa nhà để một cái khuôn bếp, than lửa lúc nào cũng rừng rực. Đó là chỗ nấu
ăn ngày hai bữa. Đó là cái lò sưởi chung của hết thảy mọi người trong gia đình. Về mùa
đông, khi cơm chiều xong và trước lúc đi ngủ, ai nấy xúm quanh ngọn lửa, rì rầm nói chuyện
mùa màng, săn bắn, hoặc kể lể những việc của tích xưa... Thời khắc ấy là cái thời khắc
nghỉ ngơi, mơ mộng; cái thời khắc êm đềm nhất của cuộc đời chìm đắm giữa hoang vu và
luôn luôn phải tranh đấu với tạo vật.
Hai gian gần đấy thì một bày bàn thờ, một để tiếp khách; còn hai chải đầu hồi thì làm
buồng ngủ.
Tuy cách tỉnh lỵ có sáu bảy cây số, mà cái động Mằn hẻo lánh kia - động Đèo Hoa - đã tự
biệt thành một thế giới riêng.
Cuộc đời ở đấy. bình nhật điềm đạm. tĩnh mịch, bữa nay bỗng náo nhiệt khác thường.
Trong động có việc vui mừng, đám ăn hỏi Cang-Ngrào, con trai cụ tổng Khoan lấy PengLang, gái một ông trưởng Mằn.
Trên nhà gái, hai họ đông vui.
Mặt sàn lộng lẫy những chiếu hoa xanh đỏ.
Cỗ bàn bày ra hai dẫy, mỗi mâm kèm mấy quả bầu ăm ắp rượu.
Khi mọi người đã yên chỗ, Mằn - phá (ông mai) cất tiếng hát rằng:
Nay đã được ngày lành tháng tốt.
Lòng thành đem lễ vật kính dâng.
Ước gì, tài tử giai nhân,
Phượng loan tốt lứa, Châu Trần đẹp đôi
Mằn - tả (bà mai) đáp:
Con trai việc phụng thờ tiên tổ.
Con gái đem bán gà cho người.
Ví bằng trai - gái vừa đôi.
Đã lòng dạy đến , dạy thời xin vâng.
Mong cháu, chắt đông đàn dài lo
Nghìn muôn năm tục cũ lưu truyền.
Sắt cầm trôi khúc triền miên.
Ngàn năm muôn thủa rừng thiêng vui vầy.
- Ví đã có lòng thành chiếu cố.

- Thời kíp xin phân tỏ một lời;
Kể trong thân họ bao người,
Kim ngân bao lạng,(để) kịp thời lo theo.
Trong thôn họ nào có lắm,
Kim ngân xin mươi lạng đủ dùng.
Còn như bày vẽ tùy lòng,
Miễn sao đôi trẻ vợ chồng kính yêu....
Mằn - phá, Mằn tả hát xong, mọi người đều cất chén rượu mừng.
Rồi đến lượt trai gái hai bên, bắt đầu cuộc " áy dủng". Họ thi nhau xướng họa, đem những
điều ước vọng của tấm lòng ngu vào trong những câu hát thực thà! Giọng hát và tiếng kèn
lau họp thành một điệu cũ kỹ. hơi buồn.
Trai muốn ướm lòng gái:
Thấy cô mình tươi tốt dung nhan.
Tốt tươi như một cánh hoa ngàn.
Ước gì lên nghĩa đá vàng.
Như đôi gâu nọ cho cam một đời.
°°°
Yêu cô mình lắm, yêu cô mình như nén vàng mười,
Quí cô mình như hòn ngọc bích:
Vàng mười, ngọc bích trên đời gì hơn!
°°°
Gặp em từ ba bốn hôm trời,
Nhớ em rượu chuốc không uống, cơm mời biếng ăn;
Tóc biếng chải; đầu, khăn biếng quấn;
Nằm lại ngồi; ngơ ngẩn bâng khuâng.
Gái muốn làm cao thì:
Đây như con chim chích ăn quẩn bên đường.
Đây như phượng hoàng bay tít thẳm mù khơi.
Thấy phượng bay, thấy được chăng ai?
Toan đem tên nỏ bắn rụng mặt trời được ru!
Trai mỉa lại:
Gà rừng, nợm, ra điều chê thóc ruộng,
Phượng hoàng kiểu ham chuộng những cành trên.
Có ngày phượng, quạ cùng chen,
Lâm cảnh đói, nhái đen còn nuốt trửng!
Thấy cỏ rác, trâu già lững thững,
Vùi đầu nhai rơm bẩn ồ gà!...
Nhưng nếu đôi bên ưng nhau:
Yêu nhau thì yêu nhau cho trót

Mến nhau thì mến trọn một bề.
Bao giờ trâu thấy cỏ mà chê.
Nai, hươu lìa rừng thẳm, bấy giờ ta hãy quên nhau.
Họ vừa ăn uống, vừa kèn hát rất vui. Những dịp họa hoằn ấy chính là để cho họ tạm khuây
cái tẻ ngắt của cuộc đời.
Ông khán Thi, chú ruột Cang-Ngrào, mãi lúc ấy mới rửa chân lên nhà. Mọi người hớn hở
đón chào. Phải, một cuộc vui mà thiếu ông khán Thi, sao gọi là cuộc vui được. Ông ta thực
là một nhân vật lạ lùng. Người bé loắt choắt, tuổi độ bốn mươi nhăm, năm mươi, mặt săn
soăn, gò má cao, mắt hấp hìm, mũi đỏ như quả nhót chín, môi mỏng dính luôn ngậm chiếc
điếu can đồng. Trông vẻ người đã ngộ nghĩnh, tính nết lại hay vui đùa; rát như cáy mà hay
làm mặt bạo. Gặp ai cũng giở những chuyện hùm beo gớm chết. Phòng thử ông ta chỉ giết
được chỉ một phần trăm cái số hùm gấu, cầy cáo, ông vẫn khoe khoang thì, nội vùng đó, dễ
chẳng ai còn thấy bóng con thú rừng nào nữa!
- Kìa ông khán!... Sao chậm thế?
- Hứ! các ông từng thấy dùi cho beo gấu đéng đau là chiện choóng đợc à?
Câu mở đầu kỳ quặc ấy làm cho mọi người rúc rích cười.
Chỉ riêng một mình bà trương vẫn lạnh lùng. Hai mắt nhìn đăm đăm ngọn lửa bếp, bà
trương đối với một cuộc vui hôm ấy, hình như hơi nặng một nỗi buồn. Việc nhân duyên của
Peng-Lang, thực vậy, đã trái hẳn ý bà mong ước. Vẫn hay Cang-Ngrào là một chàng trẻ
tuổi nết na chịu khó, nhưng Cang-Ngrào nghèo lắm. Càng thấy con gái mình xinh đẹp, khéo
léo vào bậc nhất hang động, bà trương càng ước ao một chàng rể như bac cánh Trung ở
Hoăng-pháp chẳng hạn, vừa trẻ tuổi , danh giá lại vừa giàu.
Khốn nỗi Peng-Lang thiết Cang-Ngrào lắm. Ông trương đối với cụ tổng lại là chỗ nể nang.
- Beo, gấu đánh nhau làm sao, hở ông khán?
Nghe mọi người hỏi, ông khán Thi nhìn đó là vẻ mặt bà trương, và thủng thẳng nói:
- Sáng sớm, mìng vác nỏ vào rừng. Lúc ồ đá ra đi, trời sáng sủa tốt đẹp quá. Chẳng ngờ
vừa vào đến rừng thì sương mù ở đâu buông kín mít, kéc ba buốc chân. Chă..ẳng còn thấy
cóc khô gì nở!...Vầy mìng nghị, thế này nếu cứ đi liều, chổ vào gốc cây hay lăn cổ xuống hố
chết toi mà thôi. Nhân gần đấy có cái hang đá, mìng đành vào ngồi tạm, chất lở sởi. Chờ
đợc ấm chỗ, một oong gấu ngợ ở đâu lù lù dẫn đến... Mìng ghét mựt, mặc hắn, mà lão ta
thì xem ý cũng coi ngòi nở con mắt, chả thế mà mìng nín hôi nép troong lòong hang,! Gấu
vừa xoay lưng sởi một lát, lá lau lại động sột sạt..Gùng nỉ ọ! ... một ôông kễng tởng cooloo
cũng mò đến ngồi chơi!...
Cái nầy thật chết á! Mình đành ngồi bẹp dí đấy hết ngày thôi!...Lại khổ thêm là muỗi đói ở
đâu kéo đến như oong, cứ nhè mặt mũi chân tay mình mà đốt nhoi nhói mãi. Thở không
dám thơ, cọ không dám cọ. eng em nghị có khổ khôông nè!...
Ông khán Thi vừa nói vừa nhăn nhó khó khăn, làm cho mọi người không sao nín cười được.
- Mìng tức quá, nghĩ ngay đợc một mẹo... Eng gấu sơ này tính bẩn, ming nếu làm thế nào
cho hắn phát cáu, tát nhiêng hẳn choảng eng beo. Lúc xô xát ấy, mìng có thể lần đợc . Nghị
thế "câu" rút dao lung lùi vào lở cho thật boỏng đoạn gí vào môông eng gấu một cái. Quả
nhiên, gấu tức hôộc lên, quay đi quay lại chỉ thấy có beo liền ngờ eng chàng vèn vèo đó
nghịch tinh. Bèn tát ngay beo một cái đỏ đom đóm mắt.
Tiếng cười như pháo nổ.
Ông khán Thi sẽ cắn môi tức giận. Câu chuyện nực cười như thế mà không khiến nổi bà
trương phải động dung...
Peng-Lang cũng hiểu ý mẹ. Cô ái ngại Cang-Ngrào, không muốn để chàng phải chú ý đến
cái thái độ khó chịu ấy, nên cứ nhìn chàng cười nụ, đoạn đứng dậy ra ngoài. Cang-Ngrào

theo ra.
- Cang-Ngrào à, thử nhìn xem còn thấy rõ Pú-nỏi (mặt trời) không nè!
- Peng-Lang ngờ tôi say rượu hẳn. Tôi có bê tha bao giờ đâu!
Thấy chàng chịu khó trả lời câu mình nói bỡn, Peng-Lang cười một cách âu yếm, tựa vào
vai Cang-Ngrào, nhìn khuâng mặt trời ta, rồi sẽ cất tiếng êm đềm hát:
Yêu nhau thì yêu nhau cho trót,
Mến nhau thì mến trọn một bề,
Bao giờ trâu thấy cỏ mà chê,
Hươu, nai lìa rừng thẳm, bấy giờ ta hãy quên nhau.
Cang-Ngrào thổn thức, như say về tình về cảnh...
Rồi hai người yên lặng mơ màng..Dưới chân đồi, suối lấp lánh chảy như một dòng lửa. Trên
mặt đồng bát ngát, màu lúa chín nhuộm ánh chiều đỏ rực. Cả những cây móc thướt tha
quanh bờ ruộng cũng sáng rực như thếp vàng. Rừng cây thu bóng, lù lù từng khối xanh đen.
Chỏm núi xa màu phớt tím vẽ một nét dìu dịu trên nền lòng trai. Trời đất phẳng lặng như tờ.
Không khí sực nức những hương thơm đặc biệt của đồng ruộng. Trong cái yên tĩnh của sự
vật, người ta thấy một cảm giác lạ, mốt cảm giác buồn nhè nhẹ, chỉ riêng của những buổi
chiều thu nơi hoang tịch.
Rồi vut chốc, trong thẳm không gian, xuất hiện vô số những vì sao. Đêm trường lẳng lặng
vào canh. Những sắc vàng son lần lượt tắt dần. Dưới bóng xanh xanh, cảnh vật trời nên
chập chờn, mang điều...
Ngoài mặt đồng không mờ mịt, con tắc kè buông thủng thẳng mấy tiếng đều đều...
Peng-Lang thở dài, quay lại bảo Cang-Ngrào bằng cái giọng ngơ ngẩn:
- Cang- Ngrào nhỉ, cảnh đẹp vừa mất đi, y như là giấc chiêm bao!...

Chương 2
ANG-NGRÀO bước dài nhưng đi chậm. Giọng nói hơi lè nhè mà quả quyết. Dễ không đâu
người ta hay nhầm cái bề ngoài bằng ở đây. Người ở đây trông bộ rụt rè khiêm tốn mà thực
ra bản tính cực kỳ ương ngạnh và tự cao.
Trong động, không mấy kẻ biếng lười: muốn sống trong cuộc đời sơn lâm, người dân không
thể một phút nào không chiến đấu với cả tạo vật.
Sáng hôm ấy, Cang-Ngrào dậy thật sớm lên nương gặt lúa.
Bình minh.
Trên cỏ cây tha thướt dấu sương mù.
Những chỏm núi xa vươn lên chân mây phơn phớt hồng, chờ đợi Thái dương. Trong lòng
thung, lúa chín gục đầu dưới những hạt sương lấp lánh. Suối róc rách chảy, tung bọt trắng
lên những hòn đá phủ rêu xanh. Chim chóc trên cành đua nhau hót. Trong không khí mát dịu
thơm tho, vạn vật đều tưng bừng với ánh sáng, với sự không khoáng, sự thở hút, sự vẫy
vùng giữa cái khung cảnh mỹ miều…
Tuy vậy, một người giản dị như Cang-Ngrào, không thể đắm đuối trong sự mơ mộng vẩn vơ.
Bối cảnh đẹp ấy, Cang-Ngrào chỉ thấy hớn hở tự cao.
Tự cao về nỗi gì? Nào chàng ta có biết. Nhưng mỗi cá nhân há chẳng là cái cùng điểm của
cả một giống nòi? Trong tâm hồn người tuổi trẻ ấy có cả cái đức tính kiên quyết, cũng như
trong bắp thịt chẳng có cả cái sức khỏe của tổ tiên di truyền. Mà cảnh phì nhiêu nọ thì lại
chính là cái công phu bao đời tích lũy cho đến ngày nay. Trăm năm về trước, đất này vốn là
một cõi hoang vu, một nơi sào huyệt của cầm thú.
Một ngày kia, dân động kéo nhau đến đấy, bói được quẻ tốt, bèn dừng bước phiêu lưu, quả
quyết phá thiên hoang làm đất sinh cơ lập nghiệp. Họ xúm nhau chặt cây phát cỏ, đánh gốc
bốc trà. Chỗ nào khô khan thì bắc nước vào; chỗ lụt lội quá, sẻ rãnh cho tiêu bớt nước đi.
Công cuộc khai hoang cực kỳ nhiêu khê vất vả.
Chẳng kể chi những bệnh tật, những hùm beo rắn rết, chính ngay cỏ cây cũng chưa dễ đã
một lần thắng đoạt xong. Hôm nay phát được khoảng đất này, đốt rõ kỹ, dọn rõ sạch, mấy
ngày sau nom lại, cỏ xanh đã mọng bằng đầu!
Thế mà lâu dần sự chinh phục cũng phải thành công, thì đủ rõ trong cảnh mầu mỡ tốt đẹp
kia, mỗi hòn đất, mỗi luống cày đã thấm biết bao giọt mồ hôi nước mắt.
Cang-Ngrào nhìn những ruộng nương bát ngát lấy làm thỏa lòng.
Cuộc chinh phục thiên nhiên, người xưa đã bắt đầu, thì ngày này chàng đang tiếp tục.
Chàng rất tin cậy ở sức mình. Đã đành rằng hiện giờ không cần đến những trận công khai
nữa, nhưng lúc nào cũng phải sẵn sàng để ứng phó với những cái mưu hại ngấm ngầm. Cỏ
cây, có lẽ tự biết là con cưng của thợ Tạo, dù sao cũng chẳng cam lòng khuất phục hẳn
người. Nó vẫn rình những lúc người trễ nhác, ngầm lẻn vào giữa hoa mầu, lấn hiếp giống
ngô lúa, phủ kín hẳn vườn tược, len lỏi cả vào trong nhà…
Cang-Ngrào - cũng chẳng như hết thảy mọi người đồng chủng - vẫn lấy sự cần cù nhẫn nại
ấy làm phận sự, lấy sự tự do làm lẽ sống. Những dân tiếp cận ít khi thấy khoe khoang rằng
đã chiếm được lòng yêu của một cậu trai hay một cô gái động Đèo Hoa. Mà chính vì lẽ ấy,
cuộc nhân duyên với Peng-Lang khiến cho Cang-Ngrào bội phần sung sướng. Trai gái một
động lấy nhau cỗi rễ hai bên càng thêm khăng khít trong cái nguồn sâu của dòng giống.
Cang-Ngrào vẫn nhớ rằng cuộc nhân duyên của anh ta và Peng-Lang đã bắt đầu chính cũng
ở trên nương lúa hiện giờ anh đang gặt.
Câu chuyện gặp gỡ ấy cách đây đã bốn năm tròn.

Nguyên một hôm, cảnh nương này vừa phát xong, Cang-Ngrào đang cặm cụi đánh nốt mấy
gốc lau già, anh bỗng nghe tiếng động, ngẩng đầu trông thì, trên đỉnh gò, Peng-Lang đứng
lặng nhìn anh, in cái bóng dáng thướt tha lên nền mây trong biếc. Năm ấy, Peng - Lang mới
mười sáu tuổi, đẹp lắm. Áo xiêm theo chiều gió phất phơ. Đôi nụ hoa rung động dưới chiếc
yếm thêu lộng lẫy. Lần ấy là lần thứ nhất, Peng-Lang búi tóc quàng khăn ,vuông khăn vải gai
trắng nõn viền mấy đường hoa lối triên dịu dàng: Peng-Lang đã đến tuổi cặp kề. Cô nhoẻn
miệng cười:
- Cang-Ngrào! Anh làm gì đấy?
Cang-Ngrào trả lời ấp úng.
Peng-Lang lại gần. Chiếc khăn bịt tóc bỗng bị gió thổi bay xuống đất. Cang-Ngrào cúi nhặt
đưa trả Peng-Lang, dưới lần vải mỏng, mười ngón tay gặp nhau, hai linh hồn cùng rung
động…
Cang-Ngrào nhìn Peng-Lang, sắc mặc hồng hồng diễm lệ, cả tâm tình lưu lộ trong tia mắt
long lanh…
Cang-Ngrào muốn nhân dịp ấy ngỏ lời cầu thân, nhưng chỉ ấp úng được một câu: - "PengLang à!"
Peng-Lang nhìn Cang-Ngrào và rút cái trâm ngà đưa cho, đoạn thủng thỉnh xuống đồi…
Bốn năm trời! Thời gian chỉ thay đổi cái dung nhan ấy. Peng-Lang vẫn thướt tha yểu điệu,
xxieem áo vẫn phất phơ theo chiều gió thổi. Đôi nụ hoa vẫn thổn thức dưới làn yếm mỏng và
chiếc khăn thêu vẫn làm rạng rỡ gương mặt trắng hồng…

Chương 3
Hai vợ chồng ông trương giàu có vào bậc nhất hàng động. Được thế, ai cũng biết là nhờ ở
bà trương, một người nội trợ đảm đang cơ chỉ.
Hiện giờ, chán ruộng cấy, hai ông bà có ngót trăm mẩu, trâu cày năm chục con. Ấy là chưa
kể những nương sắn, nương ngô rải rác chỗ một vài mẩu, nơi năm bảy sào.
Mà càng giàu, ba trương càng tham công tiếc việc. Bà biết rằng ruộng nương là những của
cải chắc chắn hơn là tiền bạc bỏ hòm, nên vẫn cố sức làm cho mỗi ngày một nhiều một tốt
thêm.
Từ sáng sớm bà đã cuốc xới, vun gốc , nhổ cỏ chất đống phơi khô để rồi đốt lấy tro. Cái vui
thích nhất của bà là ngắm nghía những thửa ruộng, những cánh nương xanh tốt, không lẫn
một sợi cỏ xấu nào.
Trừ những ngày có công việc hệ trọng, thỉnh thoảng nếu ông trương muốn xơi thịt một con
gà, con vịt thì lần nào cũng bị bà gạt phắt đi:
- Ông tưởng vợ chồng mình giàu lắm à? Nhờ trời tuy đủ bát ăn thật, nhưng đã lấy gì làm
thừa thãi mà ông vội vung tay quá trán.
Ông bà hiếm hoi chỉ được một mình Peng-Lang là gái. Nếu mai sau gả chồng, cơ nghiệp tất
sẽ về tay con rể. Vì vậy, bà trương chỉ ước ao cho Peng-Lang một người lắm của, không
cần phải tiêu lạm sang cái gia tài này. Bà rất không bằng lòng Cang-Ngrào. Từ sau bữa ăn
hỏi, bà lại càng mong có dịp nào phá cuộc nhân duyên tai hại ấy.
Anh chàng kiết xác mùng tơi có ngấp nghé Peng-Lang, hẳn chỉ vì tiền. Nhưng hắn có quyền
gì được dòm nom thế? Nhà hắn, từ cha đến con đều nghèo khổ. Vậy cớ sao hắn không an
phận? Đống tiền mồ hôi nước mắt của bà khi nào lọt vào tay những thứ ấy mà hòng!
Peng-Lang ở ngoài vào, định múc cháo ngô cho đàn vịt con ăn.
- Dị (mẹ) ngồi làm gì đấy?
- Dị toan ra chợ mua cho con mấy vuông nhiễu để che mặt hôm nhà trai đến đón dâu.
Nhưng sau nghĩ kỹ lại thôi...
- Sao lại thôi?
- Vì dị không muốn gả con cho Cang-Ngrào nữa.
- Ai làm thế?...
- Ta làm thế. Peng-Lang à, thử nghĩ...
- Con nghĩ rồi. Con xin đoan rằng...
- Đừng đoan ước gì cả!... Hãy cho vịt ăn đi rồi vào đây dị bảo.
Peng-Lang lo ngại, nhưng cũng lại bếp múc cháo ngô quãi cho đàn vịt đang ríu rít chờ ăn
dưới gầm sàn. Mấy nái lợn lang ụt ịt lại tranh. Peng-Lang phải vớ cái sào nửa xua đuổi luôn
tay, đàn vịt mới được no. Chặt diều, chúng kéo nhau xuống ngòi bơi lội đến chập tối mới về.
- Dị bảo gì con?
- Gùng nỉ ọ! Dị quyết không gả con cho cái thằng đồ khốn Cang-Ngrào!...
- Cang-Ngrào không phải thằng đồ khốn đâu nè!
Lịch sự và giàu có nhất động, con phải chọn người chồng tươm hơn nó mới coi được.
- Cang-Ngrào tươm lắm!... Cang-Ngrào rất yêu con!...
- Yêu của thì có!
- Phấy! Dị nói sai! Dị không biết Cang-Ngrào!

- Có, dị biết Cang-Ngrào là một thằng ăn cắp!
- Không đâu! Dị coóng lảo!
Hai mẹ con lúc ấy hệt như hai kẻ thù. Một đằng quả quyết bênh vực ái tình của mình. Một
đằng tàn khốc cho thỏa lòng ngờ ghét. Bà trương đứng phắt dậy, quắc mắt nhìn PengLang:
- Ừ, tao không cần phải nói nhiều. Tao là mẹ, là chủ cái nhà này. Sau khi tao chết, PengLang muốn làm gì tùy ý. Nhưng tao còn, tao muốn Peng-Lang phải vâng lời. Đồ gái hư! Tao
vất vả nuôi con, giờ con khôn lớn, con cãi vã đấy chăng?... Gùng nỉ à! Gia mấn thẩy nè!...
Peng-Lang ôm mặt khóc.
Ông trương đi thăm «lần» nước vừa về, thấy vậy hỏi:
- Cái gì thế, Peng-Lang?...
Bà trương rít lên:
- Cái gì à?... Tôi bảo nó... tôi nghĩ kỹ rồi... không bằng lòng gả nó cho Cang-Ngrào... nó cãi
nhau với tôi... xấu lắm! Mun sả!...
- Phá (cha) xem! Dị bảo Cang-Ngrào là đồ ăn cắp, con bảo nội Đèo Hoa chẳng ai bằng
Cang-Ngrào...
- Ừ, Cang-Ngrào nết na, thật thà lắm! Nhưng thôi, Peng-Lang hãy xuống bảo nó cho trâu
về, cho lợn ăn và đuổi gà vịt vào chuồng đi nè. Để phá nói chuyện với dị.
Cổ họng như thắt lại, Peng-Lang gạt nước mắt xuống thang.
Lúc công việc xong, Peng-Lang rửa chân lên nhà, thì cơn phong ba chừng đã tạnh. Tuy vậy
bữa cơm chiều hôm ấy lặng lẽ khác thường...
Trời tối lâu rồi: ông trương, bà trương đã đi nằm. Bên cạnh bếp, Peng-Lang âm thầm ngồi
xe sợi. Cô buồn lắm! Việc nhân duyên của cô ai ngờ bị ngăn trở. Mà cái trở lực lại chính là
dị cô! Peng-Lang thở dài bỏ guồng ra ngồi bên cửa sổ. Trước mặt cô là cái lặng lẽ của đêm
trường. Trên nền trời ràng rạng ánh trăng suông, mây đen ngổn ngang từng đám như những
con quái vật nằm yên. Dựng lên đằng chân trời, rừng cây biến thành những khối lù lù bí
mật. Không khí ráo hoảnh, hơi có tiếng động cũng rung lên như pha lê.
Trên mặt đồng phẳng lặng, mấy khóm cây đứng cù rù...
Peng-Lang lắng nghe những tiếng mà phàm người không sinh trưởng ở đây không sao thấy
được. Cái tịch mịch vô cùng ấy, đối với cô, ngầm chứa không biết bao nhiêu tiếng thì thầm
kín nhiệm. Ban ngày, tiếng người, vật át đi cả, nhưng đêm đến cái đại huyền bí lại bắt đầu.
Peng-Lang mơ màng...
Thốt nhiên, cô chú ý: xa xa có tiếng chân người đi lại.
Con chó vàng nằm ngoài thích cũng đánh hơi, hậm hực.
Một cái bóng đen lại gần cổng. Peng-Lang cúi nhìn : Cang-Ngrào! Chắc Cang-Ngrào đi
canh nương, nhân qua lối ấy, dừng lại nhìn suông cho đỡ nhớ...
Peng-Lang bồi hồi cảm động, muốn gọi, muốn nói mấy lời êm ái, nhưng chỗ cô ngồi chỉ
cách buồng mẹ cô nằm có một bức phèn...
Cang-Ngrào đứng lặng một lúc lâu mới thủng thỉnh bước đi, đầu cúi gục, dáng buồn rầu...
Mặt trăng thoáng hiện qua kẽ mây thưa. Sương mù gói cảnh vật trong bức màn sô trắng.
Trong cõi đìu hiu, vụt nghe chim từ-qui ra rả:
- Quéc quéc!... Quéc quéc!...
Một tiếng bên đông, một tiếng bên tây, hai tiếng gọi của hai tấm lòng cô tịch vượt tìm nhau
qua khoảng đêm tăm...

Đôi ta như chim từ qui,
Ngày thì họp mặt, tôi đi đàng nào?...

Chương 4
PENG-LANG à, sắp sở áo rét đi thôi, mồ đôông rồi!
Thực ra mới cuối mùa thu. Nhưng, khí hậu đường rừng lạnh sớm; vả, nói gì thì ông khán Thi
cũng trừ hào như thế. Nhân qua đây, ông ghé thăm ông trương. Thấy vắng chủ nhân, ông
hút xong điếu thuốc lào, liền vớ vội cái nỏ ra ngay, nói còn phải đi rừng kiếm con gà, con rim
gì về làm rau ăn.
- Peng-Lang ổ nhé! Gia ning báo chây!
Tiễn chân ông khán ra đầu thang, Peng-Lang nhìn trên cảnh vật, quả nhiên cái vẻ thắm tươi
của những ngày mùa hạ đã tàn rồi.
Trời mây ủ rũ, cây cỏ phai màu. Những dải núi xa càng xa thăm thẳm, chìm ngập trong
khoảng sương mù. Rừng cây lặng lẽ xác xơ. Mặt đồng không phơi gốc rạ, trống rỗng đìu
hiu... Thỉnh thoảng, con quạ đen thẳng cánh bay xa, kêu mấy tiếng thì trong tâm hồn người
ta cũng như trên cảnh vật, cái cảm giác về sự chết càng bâng khuâng, mau mác.
Mưa lạnh lẽo sắp tới rồi.
Ngày mưa gió sẽ tiếp theo ngày mưa gió, triền miên và ray rứt.
Cuộc đời rồi sẽ đầm đìa những nước, giá rét căm căm...
Trên nhà, dưới ruộng, ngoài ngõ, trong vườn, từ chỗ ăn nằm, đến nơi chuồng chan, hết thảy
đều ướt át, nhớp nhúa, bẩn thỉu, lầy lội.
Nước làm cho chuột bọ kéo lên nhà.
Nước làm cho áo xống mốc meo, lúa má nảy mầm đâm mộng.
Nước làm cho củi đuốc ẩm ướt, rừng núi khó khăn, cuộc sống gieo neo cơ cực...
- Ừ, mùa đông sắp tới, nhưng này, Peng-Lang, không xuống thăm ổ gà, đứng làm gì đấy?
Peng-Lang vâng lời mẹ, xuống ổ gà lượm trứng, đoạn, cô thắt dao ra cổng, nói là vào gò
kiếm mấy đoạn vỏ khoai. Kỳ thực, Peng-Lang đi tìm Càng-Ngrào.
Từ khi biết ý bà trương chẳng ưa mình, Cang-Ngrào không thường lui tới nhà Peng-Lang
nữa, hết sức tránh sự phiền lòng cho bà «mẹ vợ».
Nhưng Peng-Lang... Peng-Lang vẫn tìm cách gặp Cang-Ngrào.
Những cuộc gặp gỡ ấy chẳng lâu la gì.
Những người, suốt đời sống với sự lặng lẽ của tạo vật, có cần chi nói nhiều. Chỉ một vài câu
cũng đủ hiểu lòng nhau.
- Cang-Ngrào nhỉ, sắp trở rét rồi!
- Không đâu, Peng-Lang à... rét thế nào sớm vậy... sương mù rồi sắp tàn...
- Gia sẳng (1) Cang-Ngrào!...
- Gia-sẳng Peng-Lang!...
Thế là hai người chia tay, ai về nhà nấy, cũng thổn thức, cũng hớn hở như đã đứng cùng
nhau hàng giờ, đã cùng thề non hẹn biển...
° °
°
Sau bữa cơm trưa, ông trương có việc phải sang Xuân-huy, bà trương ra xem gặt nốt cánh
ruộng Cầu-giang.
- Peng-Lang ở nhà nhớ đem cái áo bông của dị vá lại mấy chỗ chuột cắn nhe.

- Chém chuối cho lợn ăn xong, con sẽ vá áo của dị.
Bà trương ra cổng.
Peng-Lang xuống nhà làm việc.
Lúc nàng rửa chân lên thang, bỗng có tiếng gọi:
- Trong nhà có ai không?
- Có, hỏi gì?
Ngay cổng vào, Peng-Lang thấy một người trai trẻ lạ mặt, đầu đội mũ trắng, mình mặt bộ
áo tay vàng, chân đi giầy ống, một tay dắt ngựa.
Peng-Lang ngần ngừ, sau đánh bạo đi ra. Cô bỡ ngỡ nhìn thì thấy người lạ sắc mặt tuy hơi
trắng xanh mà có vẻ tươi cười ý nhị, cặp mắt to, đen lay láy và sáng như đèn.
Người lạ ngả mũ chào. Cách cử chỉ lễ phép ấy cảm Peng-Lang vô cùng.
- Tôi muốn hỏi ông trương.
- Ông trương đi vắng rồi.
- Cô có biết lúc nào ông về không?
- Không... tối.
Người tuổi trẻ tiến sát đến trước mặt Peng-Lang, nhìn chằm chặp. Cô phát ngượng, quay
ra chỗ khác, hai má đỏ hồng. Peng-Lang chưa thấy người con trai nào có cặp mắt nhìn êm
ái như thế.
- Thưa cô, cái gò Sắn ở cánh rừng kia là của ông trương nhà ta phải không?
- Phải đấy.
- Cả cái đầm lớn dưới chân gò?
- Cả cái đầm.
- Ông nhà ta có định bán hoặc cho thuê cái gò và cái đầm ấy chăng?
- Tôi không biết. Ông muốn mua à?
- Tôi muốn dựng trên gò ấy một cái nhà để mùa đông này thỉnh thoảng có vào đây săn đêm
lấy chỗ nghỉ chân.
- Ông thích săn bắn à?
Chàng lạ mặt cười:
- Thích lắm!
- Mai ông lại mà hỏi phá tôi xem.
- Vâng, mai tôi đến. Nhưng phần có, cô cũng nói giúp tôi nhé.
- Nói giúp ông? Tôi biết thế nào mà nói giúp được. Tôi quen biết ông bao giờ!...
Peng-Lang lúc ấy đã hết rụt rè, nhìn thẳng vào mặt người lạ.
- Cô không quen tôi nhưng tôi quen cô lắm!...
- Mai ông cứ chịu khó đến nói chuyện với phá tôi lần nữa.
- Chịu khó? Cô làm như tôi ở tỉnh vào đây vất vả lắm?
- Đường xa mà khó đi thật đấy chứ.
- Đường xa đã có ngựa. Vả, cô không biết đó thôi, tôi mến cảnh Đèo Hoa, vì Đèo Hoa có
một vài vật quí giá vô cùng...
Peng-Lang ngạc nhiên hỏi :

- Vật quí giá ấy là?
- ... là cặp mắt đẹp nhất đời của Peng-Lang!
Cô thẹn đỏ mặt. Chàng trẻ tuổi mủm mỉm cười, nhảy lên lưng ngựa đi thẳng.
Peng-Lang nhìn theo. Chưa bao giờ cô nghe ai nói với mình như thế. Người ta lại biết cả
tên cô nữa!...
Peng-Lang cảm động, linh hồn nàng như thoáng qua một trận gió xuân. Cô nghĩ đến những
câu nói của Cang-Ngrào so với lời người lạ, một đằng êm đềm khéo léo, một đằng thô kệch
nặng nề biết chừng nào! Cô ngẫu nhiên so sánh như thế, chứ thực ra chẳng có ý gì! Ồ!
Cang-Ngrào hãy yên lòng! Cang-Ngrào có thể yên lòng được!...
---------------(1) Tôi yêu

Chương 5
Những lời nói của chàng trẻ tuổi chốc chốc lại văng vẳng bên tai Peng-Lang.
Cô thú thật với lòng rằng những lời ấy đã cảm động cô một cách dịu dàng thấm thía, đã mở
cho cô thấy một thế giới lạ, có những hương sắc tản kỳ...
Sáng hôm nay, tưởng rằng cái cảm giác say sưa lúc đầu đã qua, mình đã trở về với khung
cảnh cũ, Peng-Lang cố làm mặt thản nhiên:
- Chà! Dù sao anh chàng ấy cũng chỉ là một «người lạ»!
Một người lạ! Nghĩa là một người tính tình khác, ý nghĩ khác, thói quen khác, tiếng nói khác,
tóm lại là một người cô không thể sao hiểu được.
Nghĩ vậy, Peng-Lang nhất định quên chàng trẻ tuổi, chẳng thèm nhớ rằng hôm nay chàng lại
đến. Phải, khi nào vì một người lạ mà Peng-Lang thay đổi cả thói thường!...
Peng-Lang ngồi cạnh cửa sổ để quay guồng. Mười ngón tay mềm mại như tranh vẻ trắng
với sợi bông.
- Ông trương có nhà không?
À, người lạ đã đến. Nhưng Peng-Lang vẫn ngồi yên không động.
Ông trương đáp:
- Có... mời ông khách lên chơi!
- May quá, chẳng hay cô em đã thưa chuyện cùng ông về việc tôi đến hôm qua?
- Có, Peng-Lang cũng có nói qua với tôi...
- Thế ý ông?...
- Ông hay ngồi chơi đã... Peng-Lang ọ, ao num mà nè!
Peng-Lang dừng tay guồng đứng dậy, xách bẳng nước đổ vào ấm đất để lên kiềng đun.
Ông trương lẳng lặng lấy mũi dao cạo những tàn thuốc dính trong lòng điếu can, đoạn với
cái hợp đồng mắt cua, nhúm ít thuốc nạp vào điếu, gắp hòn than đỏ để lên châm, ghé môi
bầm bập hít mấy hơi dài... Cặp mắt lờ đờ nhìn làn khói toả, ông trương hình như đã quen
người khách lạ...
- À, ông muốn tôi nhượng lại cái gò Sắn và cái đầm ở trong rừng kia cho ông?
- Phải, tôi mong rằng...
- Tôi cũng chưa nói hẳn là thuận hay không... để còn xem đã...
- Ông nhượng hẳn hay cho thuê cũng được...
- Chỗ ấy bắn tốt lắm... tôi cũng có khẩu súng một lòng... Ông ở ngoài tỉnh à?
- Tôi ở ngoài tỉnh, là chủ hiệu Đức lợi... Này, nhưng ông định thế nào?
- Không, nghĩ kỹ ra, tôi không muốn nhượng hoặc cho thuê chỗ đó... Nếu tôi nói giá tiền
cùng ông... cũng là một cách từ chối mà thôi.
- Thì ông cứ nói xem.
- Nhượng đứt thì phải sáu chục...
- Vâng, sáu chục.
Ông trương giật mình. Sao? Không do dự, không so kè, ông khách lạ thuận mua ngay cái
gò sỏi và cái đầm lầy nọ những sáu chục bạc à? Nếu ông ta chỉ trả độ mươi lăm đồng...
- Ông mua thực đấy chứ?

- Tôi xin trả tiền ngay mà lại...
- Nể lời ông quá... Để tôi làm văn tự đã.
- Không cần.
Ông trương trố mắt lên nhìn.
- Chỗ thực thà tin lời nhau là đủ mà!...
- Ồ, ông tử tế quá! Mời ông xơi nước.
- Mời ông... Tôi muốn phiền ông đưa tôi ra gò xem. Mỗi khi tôi chỉ nhìn qua vì không biết lối
vào.
Ngoài cổng có người gọi : «Ông trương! Ông trương! Đi thôi nè!»
- Tôi không dám sợ khó, nhưng ông xem, tôi còn bận chút việc phải đi ngay bây giờ. Ông đi
một mình vậy, cứ theo con đường bờ ruộng kia... đường quang lắm!
Ông trương nói đoạn, vớ chiếc khăn xanh quấn vội lên đầu. Hoài-Anh, chàng trẻ tuổi, cũng
đứng dậy rồi hai người cùng xuống thang ra cổng. Đi được một quãng không biết chàng
nghĩ thế nào lại lộn lại, trèo lên nhà, hỏi Peng-Lang rằng :
- Cô có thể đưa tôi vào xem gò được không?
- Phấy, ai đi thế!
- Cô trỏ hộ tôi con đường vào đấy vậy.
- Phá tôi nói, ông chưa nghe ra à?
Cô nói đoạn bước ra sàn phơi, giơ tay trỏ con đường nhỏ theo bờ suối chạy mất hút vào
rừng. Peng-Lang trỏ thật xa, Hoài-Anh nhìn thật gần, nhìn cặp má hồng hồng dưới lượt tơ
mịn, nhìn tia mắt nồng nàn như đốt lòng người...
- Ông cứ theo con đường kia thôi mà.
- Vâng, cảm ơn cô.
- Ông định làm nhà ở trên gò ấy thật sao?
- Thật!
- Rồi ông đem cả nhà vào ở đấy chứ?
- Cả nhà! Cô làm như tôi đã vợ con hàng đàn hàng lũ rồi ấy. Tôi chỉ có một mình. Còn cửa
hiệu và đầy tớ thì vẫn để ở tỉnh.
- Tôi biết đâu!
Hoài-Anh bỗng đột ngột:
- Peng-Lang bao giờ lấy chồng nhỉ?
Peng-Lang đỏ mặt:
- Ông này!...
- Đẹp như Peng-Lang mà chưa chồng à?...
- Ông chê tôi?
- Đứa nào chê cô thì trời đánh! Tôi mến cô lắm. Ngày hôm qua, lúc ra về, cô có biết tôi
nghĩ gì chăng?
- Không!
- Tôi nghĩ rằng cô nếu chưa lấy chồng thật là may quá. Con trai ở đây trông như ngợm cả,
không xứng đáng lắm...
- Ông bảo con trai ở đây như ngợm cả à? Cang...

Hoài-Anh biết mình nói lỡ, vội lảng sang chuyện khác.
- Này ông! Ông bảo con trai Đèo Hoa như ngợm cả... Thế ngộ ai bảo con gái ngoài tỉnh là
đồ mất nết cả thì ông nghĩ sao?
- Tôi nghĩ... cũng có lẽ!
Peng-Lang đã giận lại ngạc nhiên quá. Cái tình liên lạc đối với người cùng xứ sở ấy cô thực
không hiểu.
- Sau này ông định lấy vợ tỉnh hay lấy vợ nơi khác?
- Lấy đâu được người vợ tốt thì thôi, dù có phải bỏ tỉnh đi xa như vào các làng chẳng hạn.
- Tôi thì không bao giờ bỏ động Đèo Hoa.
- Cái đó là ý riêng của cô, nhưng sự thực thì chưa chắc.
- Ông nói thế nào? Chưa chắc à? Người Mán chúng tôi chẳng khi nào ra khỏi rừng xanh...
À, nhưng thôi, ông đã nhớ đường vào gò rồi chứ?...

Chương 6
O i!... khô... Ông có đàn lộn nào tốt bằng đàn lộn dà tôi. Nó ăn rõ diều, hìng dư đó đâu xem
con nào đợc làm thịt tước để cới Cang-Ngrào vậy!...
Ngồi lên những bó củi, những trũa gỗ đặt quanh cái bàn rất thấp, mọi người đang uống rượu
mừng cơm mới ở nhà cụ tổng Khoan.
Mặt bàn phủ lá chuối đầy ộn những thịt lợn thái to bằng cái lượt thưa, những đống muối ớt,
những bát canh bí, những nắm cơm nương và những quả bàu đầy rượu.
Ông trương, ngồi cạnh cụ tổng, lúc đó đã say, mặt tía hắt, mắt lờ đờ. Nghe cụ tổng nhắc
đến việc cưới Cang-Ngrào, trên nét mặt ông bỗng thoáng có vẻ buồn bực. Ông giận bà
trương cố tình gàn quải cuộc nhân duyên đã gần mỹ mãn ấy.
- Ừ, con lộn đầu đàn bỏ sỏ, bỏ loòng còn đợc đèn ngót tạ... Kể nó cũng thục thú lắm, ăn cổ
mìng, nó món giả nộ mìng lá vẻ!...
Ông trương thì khoe:
- Lúa nhà tôi, mùa này thực không đủ chỗ chứa... Gùng ni ọ, năm nào cũng thế thì...
- Còn tôi - ông khan Thi ngoạm cả một khúc dồi, ngồm ngoàm nói - không thấy năm nào săn
bắn khó khăn bằng năm nay!... Hưu nai, gà vịt, hình như sợ mình trốn đâu mất cả!...
Mọi người, nghe ông khan nói thánh chợt nhớ đến câu chuyện hùm gấu đánh nhau, đều bật
cười.
Peng-Lang cau mày nghĩ ngợi, nào chuyện dị cô ngăn trở việc nhân duyên của cô với CangNgrào; chuyện anh chàng lạ mặt ngoài tỉnh đã gọi trai Đèo Hoa là một lũ ngợm, chuyện
Cang-Ngrào bị hất hủi vì chẳng giàu có bằng ai...
Bấy nhiêu tâm sự ngổn ngang, khiến cho Peng-Lang không giữ nổi vẻ buồn rầu hiện trên nét
mặt.
- Peng-Lang à!... Ngồi ăn với Peng-Lang, «gia» vui sướng lắm nè!... cứ nhìn nhau cũng đủ
no.
Peng-Lang nhìn Cang-Ngrào một cách ái ngại :
- Gia cũng vui sướng lắm, Cang-Ngrào ọ!
Ông khan Thi nháy mắt bảo hai người:
- Eng chị vui lắm à! ...cóóng cổ con lộn đây nè!
Nói đoạn ông bê cả một cái chân giò đưa lên miệng gặm:
Peng-Lang đỏ mặt:
- Phẩy! Ông khan cóóng lảo bệ!
Cang-Ngrào nắm tay Peng-Lang cười:
- Gia sẵng mề!
Cô gục đầu vào vai anh, âu yếm:
- Gia sẵng Cang-Ngrào!...
Trên mặt b...